Tijd voor de strafmaat

Inleiding

Eén van de problemen waar ik in gesprekken over omgangsonrecht, familierecht en ontvadering voortdurend tegen aanloop is het ongeloof. Na enig bijpraten blijkt men er vagelijk toch altijd weer veel meer van af te weten dan men zelf dacht. Volgens mij is er een soort breekijzer-onderwerp nodig. Misschien is het de strafmaat. Laten we de strafmaat voor ontvadering op de agenda zetten.

In Nederland zijn we eraan gewend het niet al te nauw met de regels te nemen. Hele branches teren daarop. Ook zonder knipoog-say-no-more quotes weten we wat er omgaat in coffeeshops en hoe behendig het is om de bank te zijn bij behendigheidsspelen. Kwalijker wordt het als die tolerantie onder de pet blijft en verwordt tot dekmantel van een glashard discriminatienetwerk.

De theorie - symmetrie

Een hypothetisch geval

Onlangs was er op alt.support.divorce een discussie over een hypothetisch geval. Op verschillende plekken hebben anderen en ik diezelfde vraag aan allerlei mensen voorgelegd: Op het werk, op feesten, partijen, mailinglists (afscheid-owner@onelist.com en aanrecht-owner@onelist.com) en nog onlangs zelfs in de wandelgangen van een congres over

"het belang van het kind - van toverformule naar hanteerbare definitie"

op 16 december 1999 in de grote kerk van Breda.

De vraag

Het betrof de vraag wat de uitspraak van een rechter zou moeten zijn in een symmetrische situatie, aan wie moet de rechter het kind toewijzen? De symmetrie heb ik af en toe nog wat aangedikt.
Vader en moeder vinden zichzelf wel en de ander niet geschikt als ouder. Ze werken allebei parttime (70%) en hebben hetzelfde inkomen en identieke woningen. Beiden stellen dat co-ouderschap uitgesloten is. Het kind is op schoolreisje - naar wie moet ze morgen terugkeren? Een kinderpsycholoog zegt dat het nu niet goed voor het kind is om het met deze vraag te confronteren. Aan wie?

De liefhebber van identiteitsgymnastiek stopt nu even met lezen en bepaalt het eigen antwoord alvorens te vernemen wat ik aan antwoorden tegenkwam.

Zoals het hoort bij een aardige hypothetische vraag waren er diverse antwoorden, maar ze waren goed in te delen.

De antwoorden: drie groepen

Eén

Ten eerste - hoe kan het anders - waren er degenen die zich niet aan de bedoeling van de vraag hielden.

Net zolang doorpraten tot er toch een vergelijk komt.
De informatiedans, toch aan het kind vragen, en dat volgen.
De Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen - maar waar moet het kind morgen naartoe? Wie haalt het kind af van schoolreisje?
Men zocht ook verschillen in niet genoemde zaken (vandaar de aanscherpingen).

Twee

Ten tweede de meningen gebaseerd op ongelijkwaardigheid van de sexen.

Aan de moeder - zo heeft de natuur het geregeld.
Aan de vader - van oudsher de gezinsverantwoordelijke.

Drie

Ten derde de meningen gebaseerd op gelijkwaardigheid.

Aan de vader - in een symmetrische situatie heeft de rechter niets om op af te gaan dan het overheidsbeleid. Welnu, de overheid stimuleert de kansen tot maatschappelijke ontplooiing van de vrouw, ook ten koste van die van de man; stimuleert de kansen tot huiselijke ontplooiing van de man, ook ten koste van die van de vrouw. De rechter geeft invulling aan dat beleid: aan de vader.
Dochter aan vader, zoon aan moeder. Dit vanuit de gedachte dat de rol van het eigen geslacht gemakkelijker van leeftijdgenoten is op te doen, maar om (de liefde van) het andere geslacht goed te begrijpen meer ouderlijke begeleiding nodig is.
Toch aan beiden. Het kind is één week bij moeder, één week bij vader. Alleen in gezamenlijkheid mogen de ouders van het rooster afwijken, maar wel 50/50. En na het schoolreisje terug naar de andere ouder dan waar ze vandaan kwam. Simpel.

Verder praten

De democratie geeft iedereen een kans, maar ik hoef natuurlijk niet met jan en alleman verder te praten.
De eerste categorie houdt zich niet bij de discussie.
De tweede categorie houdt zich niet aan de spelregels voor de postmoderne samenleving.

Het zijn de antwoorden die recht doen aan het beginsel van gelijkwaardigheid van de zorg door vader en moeder die serieuze aandacht verdienen, en er zijn met enig nadenken vast nog wel andere scenario's te bedenken.

De praktijk

hypothetisch?

het bestaat wel maar het komt niet voor

Tot zover de theorie. We weten allemaal dat het zo niet gaat. De discrepantie tussen theorie en praktijk vergt het een en ander. Denk aan de coffeeshops. Een rechter zou haar verdere carière op haar buik kunnen schrijven als ze een uitspraak uit de gelijkwaardige categorie zou doen. Een onderzoeker van de Raad voor de Kinderbescherming weet dat een rapport met een dergelijk advies de Raad nooit zou verlaten. Veel erger nog: wat is er nou zo hypothetisch aan die hypothetische vraag? Met andere woorden: Waarom komt zo'n symmetrisch geval niet voor? Zo'n gezinssituatie zal tegenwoordig toch wel vaker voorkomen. Inderdaad. Ik zal de vorige vraag preciseren: Waarom komt zo'n symmetrisch geval niet voor de rechter? Omdat bonafide advocaten dondersgoed weten dat de vader in een symmetrisch geval geen schijn van kans maakt.

organisatie

Hoe dat komt, hoe dat georganiseerd is, is een mirakels anti-vaderschapsnetwerk op basis van drogredenaties, ongeschreven en geschreven maar onwettige regels, stilzwijgende afspraken, belangenverstrengeling door dubbel- en tripelfuncties bij rechterlijke macht, advocatuur en Raad voor de Kinderbescherming. Ik zou het hier graag uit de doeken doen. Maar - al was er de plaats en tijd om bijvoorbeeld een samenvatting van de site van Jan Hop, of géén broodje aap (ook daar het ongeloof) van Joep Zander, van "nammen" of van de binnenkort openende SOS-papa te geven,
dan nog zou dat niet het hele verhaal zijn. Ik ken het hele verhaal eenvoudigweg niet. Ik weet het niet.

de brenger van de boodschap

Volgens mij heeft het ermee te maken dat het fijner is om een goed bericht te brengen; een recht te geven of een plicht te laten vervallen, dan een slecht bericht; een plicht opleggen of een recht afnemen. Waarom is er - om de gelijkwaardigheid der sexen - nooit een dienstplicht voor vrouwen (zoals in Israël) ingevoerd of zelfs maar serieus besproken? Het scoort in relatieve vredestijd politiek vanzelfsprekend beter om die voor mannen af te schaffen.
Ik weet het niet - maar wil ik het weten? Wel, inzoverre dat nodig is om het netwerk af te breken.
Dat is nodig. Is het dan zo erg dat dat hypothetische geval zozeer hypothetisch is?

een ander gevolg

Jawel. Het is heel erg dat dat hypothetische geval zozeer hypothetisch is. Een ander, veel schrijnender gevolg van dezelfde oorzaak, van deze georganiseerde vaderschaps-discriminatie, is dat dat mirakelse netwerk ook de praktijk van een ernstige misdaad tegen het kind niet alleen gedoogt en verdoezelt, maar zelfs coördineert en begeleidt.
Ontvadering. De media besteden nauwelijks aandacht aan de gerelateerde moorden en zelfmoorden op verzoek van Justitie met als argument dat er sprake zou zijn van voorbeeldwerking.

Ongeloof

de standaard manier

Eerst een citaat, anoniem op verzoek van de schrijver:

"Toen ik geconfronteerd werd met de aanvraag voor voorlopige voorzieningen, waarin ik dus op de 'standaard' manier vriendelijk doch dringend verzocht werd het veld te ruimen, ben ik als een waanzinnige gaan web-surfen, op zoek naar informatie. Zodoende browsde ik de site van de Dwaze Vaders binnen. Ik heb enkele tientallen pagina's afgedrukt, ze aandachtig gelezen, en daarna verscheurd en weggegooid.
"Waarom? Ik geloofde niet wat ik las. Het leek allemaal niet van deze tijd. Ik kreeg het gevoel dat die hele dwaze-vaders-site door een zwaar gedupeerde, zwaar gefrustreerde en vooral zeer dwaze, zeg maar volledig doorgedraaide, vader was opgezet. Pas veel later is tot me doorgedrongen dat er werkelijk zulke misstanden zijn.
"Het liep allemaal goed af. Ik heb mijn ex weten te overtuigen om de aanvraag voorlopige voorzieningen in te trekken en we zijn het eens geworden over een co-ouderschap."

samen

Dat laatste is precies een boodschap die ik mee zou willen geven. Probeer het samen eens te worden. Trouwen doe je samen, (echt-)scheiden ook. Dat is wat wij (mijn ex en ik) na veel aanloop-heisa uiteindelijk ook hebben gedaan. Beiden in de overtuiging dat we ook na de scheiding door ons kind met elkaar verbonden blijven, hebben we onze relatie geherdefinieerd. Probeer het samen eens te worden want als je heden ten dage van de rechter afhankelijk wordt ...

niet samen

Maar dat lukt niet iedereen, en er hoeft maar één ouder dwars te liggen om het te laten mislukken. Ook in dat geval moet het kind beschermd zijn. Met name tegen de nukken van die dwarsliggende ouders; soms één, vaak twee. Op dit moment (januari 2000) is het zo dat wanneer alleen de moeder dwarsligt, het kind onbeschermd is tegen de nukken. De ontvadering volgt bijna vanzelf. De gelegenheid schept de dief.

Ontvadering

de handeling

Nu dan terug naar wat er dan bestraft moet worden. De gruwel die mensen in ongeloof de andere kant op doet kijken. Ontvadering. Hoe gaat die misdaad in zijn werk? Héél kort door de bocht: De gescheiden moeder impregneert de kinderen met haat jegens vader, blokkeert het vaderschap of zelfs maar de omgang en zadelt het kind op met een vaderbeeld gespeend van liefde.

hulp

Vandalen, verkrachters en potenrammers hebben psychiatrische behandeling nodig. Omdat de problematiek bespreekbaar is krijgen ze deze hoognodige hulp, die de slachtoffers overigens helaas niet helpt, soms ook. Deze moeders hebben eveneens psychiatrische behandeling nodig, die echter ook hier niets voor de slachtoffers - kind en vader - doet. Naast de behandeling achteraf hebben sommige mensen vooraf baat bij een drempel in de vorm van een dreigende straf om niet in wangedrag te vervallen. Bovendien voorkomt een drempel slachtoffers. Dat geldt voor vandalisme, verkrachting en potenrammen, dat geldt ook voor ontvadering. Beter voorkomen dan de brokken opruimen.

straf: de wet

Wetboek van Strafrecht Art. 279 komt eigenlijk al een heel eind in de richting:

- 1. Hij die opzettelijk een minderjarige onttrekt aan het wettig over hem gesteld gezag of aan het opzicht van degene die dit desbevoegd over hem uitoefent, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vierde categorie.

- 2. Gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of geldboete van de vijfde categorie wordt opgelegd indien list, geweld of bedreiging met geweld is gebezigd, of indien de minderjarige beneden de twaalf jaren oud is.

Maar valt afgesproken of wettelijk gedeeld gezag onder gezag, geregelde omgang onder "opzicht"?
Valt valse incestbeschuldiging onder list, geweld of bedreiging?
Valt ontvadering onder kinderhandel?

Ja, natuurlijk. Maar niet in de glibberig ontkennende jurisprudentie. Maar voorzover ik weet staat nergens in de wet dat ook een ouder mèt gezag niet de overtreder van het artikel in kwestie kan zijn, technisch in staat is een kind aan het gezag of het desbevoegde opzicht van de andere ouder te onttrekken. Met andere woorden: wie of wat schermt de moeder die het kind aan het opzicht door vader onttrekt af tegen toepassing van dit artikel? De medeplichtigen. Zij die helpen opzettelijk een minderjarige te onttrekken...

hoe ver zijn we eigenlijk?

Dat een regel niet in de wet staat betekent trouwens helemaal niet dat hij niet doorwerkt in de rechtspraktijk. Toen Aletta Jacobs haar burgerrecht opeiste om te mogen stemmen bestond er nog geen wet die het aan vrouwen verbood om te stemmen. Het kwam eenvoudigweg bij niemand op om zoiets - toen - vanzelfsprekends te regelen. Misschien moet er wel eerst in de wet komen dat allerlei plichten niet voor moeders en allerlei rechten niet voor vaders gelden en kunnen we met dat in de hand de komende dertig jaar de flauwekul daarvan bespreken. Het doet me denken aan de tijd dat verkrachting binnen het huwelijk wettelijk onmogelijk was.

279 Sr invullen

Artikel 279 Sr kan door het zonder vadervijandige mist uit te leggen bijdragen tot de oplossing van een deel van het probleem. De onttrekking is immers strafbaar. Je komt dan wel voor de vraag: Wanneer is er sprake van dat strafbare feit, in casu hoe lang mag je een kind de omgang met een ouder ontzeggen? In theorie: nul minuten, maar in de praktijk werken ouders en logeren kinderen dus dat gaat niet. Eén dag dan? 24 uur? Eerlijk, ik weet het niet. Ik weet wel dat ik een week te lang vind; zelf doen mijn ex en ik dat alleen in onderling goed overleg en met goed overleg en voorbereiding van ons kind. Het scheelt natuurlijk per kind, per ouderpaar, per situatie. Een redelijk begin lijkt me het 48 uur criterium, zoals ook de Dwaze Vaders bepleiten. Ze stellen:

Binnen 48 uur na het verlaten moeten kinderen en de ouder die van de kinderen gescheiden is elkaar weer kunnen ontmoeten. Deze regeling voorkomt dat kinderen ernstig vervreemd raken van de niet meer aanwezige ouder.

279 Sr onvoldoende

Maar al zou het zonder vadervijandige mist worden uitgelegd is artikel 279 Sr onvoldoende. Niet in de zin dat de straffen te laag zouden zijn, maar in de breedte van wat strafbaar is. Het gaat duidelijk alléén over de daadwerkelijke ontrekking aan het gezag of de opzicht. De ontvadering begint veel eerder. Een voorbeeld: Papa komt je van school halen, hoor - en het kind staat uren te wachten. Papa wist van niks. De schooljuf wel, ze dacht: dan kan ik eens kennismaken. Maar moeder komt het kind redden van de gevoelloze lul. Als papa eens wist wat ie ons allemaal aandoet. Zucht.
Dat brengt dan weer de volgende vraag: wanneer is er praktisch sprake van ontvaderingsgedrag? Moet er eerst een afwijking bij het kind worden geconstateerd? Moet er al schade zijn? Men spreekt in navolging van Dr Richard A. Gardner van het Parental Alienation Syndrome of ouderverstotingssyndroom. Dat is natuurlijk veel te laat. Als het kalf verdronken is dempt men de put. Maar zover is de discussie helaas nog lang niet. Men kijkt liever de andere kant op wanneer er weer een kalf verdrinkt - er weer een ouder verstoten wordt.

hoe steel ik een kind?

Maarten Legêne beschrijft in zijn boek "Hoe steel ik een kind?" hoe de ontvadering gaat, wat de moeder ervoor moet doen (niet veel) en laten, en vooral hoe en met welke middelen de samenleving (in casu de rechterlijke macht, de Raad voor de Kinderbescherming - die in opvolging van de Voogdijraad in de volksmond overigens nog steeds de kinderdief heet -, de hulpverlening) deze inbreuk op de integriteit van het kind gedoogt als ging het om het bewateren van een wietplantje in de tuin.

ontkenning

De minne praktijken zelf plaats ik op dezelfde laagte als (en niet lager dan) drugshandel, vandalisme, straatgeweld en verkrachtingen, en een stuk minder laag dan oorlogen, deportatie, gewelddadige repressie en armoede. Wat me in dit verband zo treft is de toedekkende reactie van de instanties, de vergoeilijkende houding van mensen die beter zouden moeten weten, juist ook de desinteresse van media-mensen en politici, de publieke inertie. Waarom konden de deportaties plaatsvinden? Deels door gebrek aan belangstelling - ze zijn dus nog geen réét beter geworden. Voor de duidelijkheid: De "ze" hier zijn alle mensen die het zien gebeuren of eigenlijk toch maar niet omdat ze gauw de andere kant opkijken. Ik reken mijzelf daar niet onder omdat ik wel kijk, blijf kijken en erover wil praten, schreeuwen als het moet. Dus niet: "We kijken de andere kant op" maar "Ze". Niet alleen de machthebbers - degenen die macht gegeven is - maar juist ook degenen die die machtigen hun macht geven.

"Een volk dat voor tyrannen zwicht zal meer dan lijf en goed verliezen. Dan dooft het licht."

Ze hebben het er liever over de wettelijke invulling van het opvoeden van kinderen door trans- bi- en homosexuelen, over de zoveelste komma, mits en maar in een euthanasie-zorgvuldigheidsvoorschrift of genetisch manipulatieprotocol. Zelfs de sociaal-psychologische aspecten van in-vitro fertilisatie en draagmoederschap brengen de media nota bene in soapseries de huiskamer in. Maar simpele vaderliefde laten ze buitenspel zetten en ze kijken de andere kant op. Dat maakt ze medeverantwoordelijk. Ook voor de gerelateerde moorden en zelfmoorden.

De meetlat

Vergelijkbaar erg

Hoe erg is ontvadering? Fout parkeren is duidelijk minder ernstig, maar wel strafbaar. Het berooft anderen van parkeerruimte. Iemand's geld stelen is duidelijk minder erg, maar wel strafbaar. Het berooft anderen van bestedingsruimte. Hard drugs verkopen is ook strafbaar. Het berooft iemand van een deel van zijn bewustzijn.

Ontvadering berooft een kind van liefde.
Koningin Beatrix zei in haar kerstrede 1999:

"Wie misdrijven tegen de menselijkheid begaat, weet dat de wereldgemeenschap zulke daden bestraft wil zien. Dit is een van de meest hoopgevende ontwikkelingen in onze tijd."

Tijdens het bovengenoemde congres "het belang van het kind - van toverformule naar hanteerbare definitie", dat grotendeels over ontvadering ging, dook ook de vraag op of omgang onder dwang zinnig was. Die discussie valt in categorie twee, gaat uit van on gelijkwaardigheid. De meeste sprekers vielen overigens in categorie één en hield zich niet aan de bedoeling van de vragen maar gebruikte de gelegenheid om zichzelf of een eigen stokpaardje te verkopen. De relevante, derde categorie mag nu gaan meedenken over de strafmaat. Laten we de strafmaat voor ontvadering op de publieke en politieke agenda plaatsen.

Wat moet de straf zijn op de diverse vormen van ontvaderingsgedrag? Wat moet daarover in het strafrecht? De wet moet natuurlijk - ook op basis van de gelijkwaardigheid - spreken van ontouderingsgedrag. En aan die regels moeten we ons - (hoe on-nederlands!) leren te houden.

Wat is de juiste strafmaat? En die voor medeplichtigheid?

Voor meer informatie: aanrecht